7777 Dag – 30 Maart 1968 – Zeven 7777

6 Juni 2012

Het boek eindigt met een bezoek aan het kerkhof van Laken. ‘Graf na graf dat langsschuift herbergt een roman.’ Dat ken ik. Ik herinner me aan mijn debuutroman, De Weg naar Oude God en hoe het schrijven van het laatste, eveneens zevende hoofdstuk daarvan begon met een bezoek aan het Engelse kerkhof in Florence. Die kleine begraafplaats lag, bij wijze van spreken, midden op straat, ingeklemd tussen twee verkeersbanen, die er als lussen omheen lagen. Ieder te schrijven hoofdstuk van dat boek begon met een geduchte zoektocht naar voetnoten.

Een van de laatste begon toen ik een mooie naam las van een vrouw die in het midden van de vorige eeuw in Odessa was geboren en kort na het einde van de eerste wereldoorlog in Florence gestorven. Joods de meisjesnaam, dubbel de Italiaanse, mijn nieuwsgierigheid was gewekt.

“Het lijkt het eerste hoofdstuk van een nieuw boek,” zo goedkeurde redacteur Vic van de Reijt het resultaat. Een jaar later werd de roman bekroond met de GeertJan Lubberhuizen Prijs; nog eens twee jaar later lag het bij de Slegte in de ramsj. Daarmee werd voorkomen dat een paar honderd exemplaren in de kelders van Nijgh’s kantoorpand zouden verschimmelen. Auteurs belanden niet in de ramsj. Ze onderhouden relaties of raken in vergetelheid, het logische lot van de meeste schrijvers. Na hun dood, evenwel. Veel van die schrijvers probeert Brouwers voor dat droevige lot te behoeden in het boek ‘Groetjes uit Brussel.’

Ik wil hier niet een lampje voor mezelf opsteken, nu we hier allemaal gezellig onze begraafplaatsbezoekherinneringen delen, eerder voor de schrijver die ik ooit de literatuur in heb gestuurd. Nog een kerkhofherinnering, vooruit, deze komt uit Venetië, van een begraafeiland. Ik had toen allang de interesse voor graven, grafstenen en tombes verloren. Het absolute dieptepunt was het “nu loop ik er per ongeluk langs, dan bekijk ik het ook meteen” moment van dommig in de ondiepe kuil van wat eens het graf van Jim Morisson was naar een leeg bierblikje kijken. Nee, dan die begraafplaats in Venetië, op dat eiland, waar eerdergenoemde C.G. en ik aan tourisme deden, en van een kleine aardwal op de wandelwegen neerblikkend Igor Stravinski zagen lopen. Hij was het echt, dat vonden we allebei. Schedel, bril, zwart kostuum, het klopte allemaal. “Die maakt even een ommetje, is hem zeker te vochtig in zijn graf.” C. , Vlaming die Frans sprak, hield van dat soort humor.

Het is weiniger lollig in Laken. Jeroen raakt zijn zoontje kwijt in de grafkelders. Hij is daar naar afgedaald, omdat het heel erg heet is, het weer. Dat schrijft hij in de eerste zin van het hoofdstuk. Ik kan me niet voorstellen dat hij met de formulering daarvan buitengewoon tevreden was: ‘Zeer heet voor de tijd van het jaar is deze zaterdag waarop De Standaard meldt dat het sinds 1833 op deze dag niet meer zo heet is geweest.’ Toen ik de zin had gelezen dacht ik aan de eerste zin van mijn debuutroman: “Het was de warmste dag van de eeuw.”

30 Maart 1968 / 9 Juni 2012

Het is mooi daaronder: ‘… een webwerk van gangen waar, op regelmatige afstanden van elkaar, de zon door glazen tegels binnenvalt, zodat de gewelven ogenschijnlijk door zuilen van grijs licht en daarin nauwelijks bewegend stof worden geschraagd.’ Hij beschrijft de graven: ‘In de gangen, vijfhoog boven elkaar, liggen de lijken opgestapeld in wie weet luchtdichte nissen waar ze niet bederven. De wanden van de gangen bestaan uit wit- en zwartmarmeren zerkplaten met namen en jaartallen.’

Ik heb een visioen van bezoekers die zwijgend, in zich gekeerd in die gangen staan. Ieder van hen draagt een koptelefoon. Als je dicht genoeg bent genaderd, zie je dat iedere koptelefoon via een audio-ingang op een van de zerkplaten is aangesloten. Eerst denk je dat over de koptelefoon het levensverhaal, een anecdote, gedicht, of een collage van geluidsopnamen uit het leven van de overledene te beluisteren zijn. Niet. Op iedere zerkplaat staat de naam van een netlabel.

<<<<Dag 6

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *